საყვედური ზურაბ კიკნაძეს


ბატონო ზურაბ, ვართ კოლეგები და გადამეტებული არ იქნება იმის თქმა, რომ ვართ მეგობრებიც. თამაზ ჩხენკელმა დაგვამეგობრა. დიდად გაწბილებული და ნაწყენი ვარ თქვენგან და აქ გეტყვით ამაზე. ადრე შეგეკითხეთ, რა აზრისა იყავით თერიონის ვარდზე და გთხოვეთ გამოხმაურებოდით მას. საკმაოდ დიდი ხნის შემდეგ მეილზე გამომიგზავნეთ შეცდომებით სავსე, ძალზე დაუდევრად დაწერილი გამოხმაურება. ძალიან გამიკვირდა. ეს გამოხმაურება მე ჩავასწორე და მეილით გამოგიგზავნეთ, რომ გენახათ. აღარაფერი გითქვამთ და ეს შესწორებული თქვენეული გამოხმაურება დავდე ჩემს ბლოგში 2013 წლის იანვრის მიწურულს.
ბ-ნო ზურაბ, თქვენ არც წაგიკითხავთ თერიონის ვარდი. წაიკითხეთ მხოლოდ მისი ერთი თავი – იიობ ყუცელის ძლევა და მხოლოდ მასზე საუბრობთ გამოხმაურებაში. ბევრი რამ, რაც თერიონის ვარდის ამ თავშია არ დაინახეთ და დუმილით აუარეთ გვერდი. ამ თავში ისეთი თემებია, რასაც თქვენც ბევრჯერ შეხებიხართ თქვენს ნაშრომებში. თქვენ აქ ჩემს ნააზრევზე კი არ უბნობთ, არამედ ამტკიცებთ თქვენს შეხედულებას ფილოსოფიაზე. გამოხმაურებისა და რეცენზიის დაწერის დროს ასე არ იქცევიან. ეს არის ნიმუში იმისა, როგორ არ უნდა დაიწეროს გამოხმაურება. რა წესია ნაშრომზე გამოხმაურების დაწერა მხოლოდ მისი ერთი თავის ზერელე მიმოხილვით? სად გაგონილა ასეთი რამ? კი მაგრამ სხვა თავები? თქვენ ხომ დასაწყისშივე ჩამოთვლით ამ სხვა თავების სათაურებს და სულ ესაა. თერიონის ვარდი არაა დიდი წიგნი. ის სულ 201 გვერდია. რა უნდოდა ამის წაკითხვას ამდენი წლის მანძილზე? თქვენ ხომ ხართ მითოსისა და რელიგიის მკვლევარი. ვერაფერი დაინახეთ ამ წიგნში ისეთი, რომ საგანგებოდ განგეხილათ?
განა თქვენ არ ამბობთ თერიონის ვარდზე, ბ-ნო ზურაბ: „ის კი დაბეჯითებით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ქართულ ენაზე მსგავსი პათოსის წიგნი ნამდვილად არ შექმნილა“. თუ ასე მიგაჩნიათ, რაღაზე ხდით საკამათოდ თამაზ ჩხენკელის ნათქვამს, რომ „ალბათ არსად, არცერთ ენაზე არ დაწერილა ისეთი წიგნი, როგორიც არის „თერიონის ვარდი“? თამაზ ჩხენკელის სიმკაცრე და მიუკარებლობა თქვენ ჩემზე უკეთ უწყით და თერიონის ვარდზე ის ამას უსაფუძვლოდ ხომ არ იტყოდა? მიპასუხეთ ბ-ნო ზურაბ, სადმე, როდესმე, რომელიმე ენაზე დაწერილა ასეთი შესაზარი ფილოსოფიურ-ლიტერატურული ნაშრომი, როგორიცაა თერიონის ვარდი? მოკვდავს როდესმე შეძლებია ასე ეუბნა? იმას ხდით საკამათოდ, რასაც თქვენვე ეთანხმებით? მხოლოდ თამაზ ჩხენკელის შეფასება უძღვის წიგნს, რადგან თერიონის ვარდი მხოლოდ წიგნად გამოცემის შემდეგ წაიკითხეს ბაჩანა ბრეგვაძემ, რისმაგ გორდეზიანმა, მიხეილ ქურდიანმა. თამაზთან გავდიოდი შინ და ხელნაწერს ვუკითხავდი. იცოდა, რომ თერიონის ვარდს ვწერდი. ვუკითხავდი და განცვიფრებული მისმენდა, ბ-ნო ზურაბ. იცით, რა არის უმახვილო ქართულით წაკითხული გოგის მეომარი ან სატანაელის ენქირიდიონი? ცალკე ღვთაებრივი ქართული ენის დვრინვა და ცალკე აზრის საზარლობა შეაძრწოლებს მკითხველს. თამაზ ჩხენკელი თერიონის ვარდზე ტყუილად არას იტყოდა და არც თქვენ რაიმეს გეტყოდათ ტყუილად ამ წიგნზე.
თქვენ, ბ-ნო ზურაბ, ხომ ამ გამოხმაურების დასაწყისშივე აღნიშნეთ, რომ თერიონის ვარდი არის „არაორდინარული მოვლენა ჩვენს მჭლე ლიტერატურულ სივრცეში“. სადაა თქვენს გამოხმაურებაში წარმოჩენილი მისი არაორდინარულობა? წაგეკითხათ ან იუდას ფენომენოლოგია, ან გოგის მეომარი, ან ბოლო ჟამის გოლემი, ან სატანაელის ენქირიდიონი და გეთქვათ რაღაც. თუ წაიკითხეთ და სიტყვა ვეღარ გაიმეტეთ? კიდევ უფრო გამაკვირვა იმან, რომ კარგა ხნის შემდეგ ეს გამოხმაურება გადააკეთეთ და დაბეჭდეთ თქვენი რედაქტორობით გამომავალ ჟურნ. „კადმოსში“. ასეთმა გადაკეთებამ გააუარესა ისედაც ცუდი გამოხმაურება. ამაზე ქვემოთ ვიტყვი.
თერიონის ვარდზე თუნდაც ასეთი საცოდავი გამოხმაურების გამო ვალში არ დაგრჩით ბ-ნო ზურაბ და დავწერე რეცენზია თქვენს კრებულზე „ანდრეზები“, რომელიც თქვენ გამოაქვეყნეთ „კადმოსში“. არაფერი გითქვამთ რამდენად მოგეწონათ ეს ჩემი გამოხმაურება „ანდრეზებზე“. უფრო ადრე, თქვენი თხოვნით „კადმოსისათვის“ დავწერე ნაშრომი იმპერიის საკითხზე Unus mundus. ერთი სიტყვა არ გითქვამთ მის ღირსებასა და ნაკლზე. იმპერიის საკითხის ასე დაყენება ჩემამდე არ ყოფილა ქართულ ისტორიოგრაფიაში. იმის მიუხედავად, რომ Unus mundus-ი „კადმოსში“ გავიდა ამოკლებული სახით, მან მაინც შეინარჩუნა თავისი ძალა და დამაჯერებლობა. თქვენი თქმით, უნდა გამართულიყო დისკუსია საისტორიო საკითხებზე. დისკუსია ვერსად დავინახე. დავინახე ბოროტი დუმილი, მიჩუმათება. სხვა არც არაფერი იყო მოსალოდნელი ილიაუნის პროფესურისაგან. თქვენ ხომ შეგეძლოთ გეთქვათ ორი სიტყვა Unus mundus-ის სამეცნიერო ღირსებაზე. ამ ნაშრომის სრული ტექსტი ხომ დევს ჩემს ბლოგში, რომელსაც თქვენ ნახულობთ. ეს ტექსტი ქართული ისტორიოგრაფიისათვის დიდი შენაძენია და აქმდე ისტორიკოსთაგან ხმა არავის ამოუღია მასზე.
არც არაფერი ჩემი ქართული ენის მანიფესტზე გითქვამთ. აქ დიდი საკითხებია დაყენებული და თქვენ დუმხართ ამაზე. მე ვფიქრობდი, რომ მცირე საქმეში მაინც ამიბამდით მხარს. წლები გავიდა და სიტყვას არ ძრავთ. ბ-ნო ზურაბ, მეილით გამოგიგზავნეთ ჩემი შეიხის შევარდნის იგავი და არაფერი გითქვამთ არც მასზე. მოგვიანოდ გამოგიგზავნეთ აბუ ჯიჰადის იგავი და თქვენ ეს მოიწერეთ, რომ მაგას ვინ წაიკითხავსო. ეს იყო და ეს. სიტყვა ვერ დაგაცდენინეთ ამ იგავების გამო. არაფერი იყო სათქმელი, არა, ბ-ნო ზურაბ? ვერაფერი დაინახეთ ამ იგავებში? თუ დაინახეთ და ისევ ვერ გაიმეტეთ სიტყვა? რატომ არ წაიკითხავენ აბუ ჯიჰადის იგავს? რა მაგას ვინ წაიკითხავს? თერიონის ვარდზე რატომ არ თქვით ასე? განა თერიონის ვარდიც ასეთი ენით არაა დაწერილი და ამავე საკითხებს არ ეხება? რატომ არ წაიკითხავენ? მაშ რისთვის დავწერე? იგავებს ჩემ ბლოგში კითხულობენ. ეს იგავები ასევე დევს ქართულენოვან სუფიურ საიტზე (www.sufism.ge/category/7/სუფიზმი ) და მათ ჰყავს მკითხველი. რატომ ფიქრობთ, რომ აბუ ჯიჰადის იგავს არ წაიკითხავენ? მაშ რატომ საკლისობთ კარგ ლიტერატურას და ამბობთ, რომ საქართველოში მჭლე ლიტერატურული სივრცეა? როგორ ფიქრობთ, ბ-ნო ზურაბ, თქვენ მე სიტყვას როდესმე მომიგებთ? ესაა, რომ ვერიდები თქვენთან პოლემიკას და ჩუმად ვარ. ფილოსოფიას იკვლევთ, ორიენტალისტი ხართ ბ-ნო ზურაბ და რატომ ვერაფერი დაინახეთ ამ სუფიურ იგავებში? მაშ რაღა უნდა დაინახოთ? ბევრია ქართულ ლიტერატურაში ან თერიონის ვარდის, ან ამ იგავების სადარი ტექსტები? ამდენი გავაკეთე ქართული ლიტერატურისათვის და ჯიუტად ვერაფერს ხედავთ, არა, ბ-ნო ზურაბ?
მე რომ თქვენი „ანდრეზების“ მიმოხილვისას მემსჯელა მხოლოდ ერთ რომელიმე ანდრეზზე და ყველა დანარჩენისათვის დუმილით ამევლო გვერდი, ეს ხომ საწყენად დაგირჩებოდათ? ეს ხომ რეცენზია არ იქნებოდა? ეს ხომ ჩემი სირცხვილი იქნებოდა? თქვენ რაღამ დაგაწერინათ თერიონის ვარდზე ასეთი საცოდავი გამოხმაურება? რა ჯანდაბაა!
ახლა განვიხილავ „კადმოსში“ გადაკეთებულ თქვენს გამოხმაურებას თერიონის ვარდზე. („კადმოსი“, N 5, 2013, გვ. 277 – 280). გამოხმაურების სათაურია „იობის ახალი აპოლოგია“. ვისი და რისი ახალი აპოლოგია, ბ-ნო ზურაბ? სად ხედავთ ჩემს თერიონის ვარდში იობის აპოლოგიას, რომ ამას წერთ? საიდან ასეთი ზერელეობა და არადჩამგდები დამოკიდებულება ტექსტისა და მისი ავტორის მიმართ? ეს სათაური არ უძღოდა იმ წინანდელ თქვენეულ გამოხმაურებას, რაც ბლოგში მიდევს. ბლოგში განთავსებულ გამოხმაურებაში თქვენ წერთ, რომ „გამოხმაურების ავტორთაგან არცერთ მათგანს არ შესწევს ძალი, რომ ჩასწვდეს პორფირეს პრობლემატიკას“. თაქვენ მხედველობაში გყავთ თამაზ ჩხენკელი, რისმაგ გორდეზიანი, ბაჩანა ბრეგვაძე და მიხეილ ქურდიანი. სწორედ მათ დაწერეს მცირე გამოხმაურებანი და შეფასებანი თერიონის ვარდზე. თუ მათ არ შესწევთ ძალა ჩასწვდნენ თერიონის ვარდის პრობლემატიკას, როგორც ამბობთ, თქვენ ხომ შეგწევდათ საამისო ძალა ბ-ნო ზურაბ და თქვენი კომპეტენციაც საკმარისი არის საამისოდ. მაშ რატომ არსად ჩანს ეს თქვენს გადაკეთებულ გამოხმაურებაში, რომელიც „კადმოსში“ გამოვიდა და რომლის ადრინდელი ვერსია მე გამომიგზავნეთ მეილით და მიდევს ჩემ ბლოგში?
„კადმოსში“ გამოქვეყნებულ გამოხმაურებაში თქვენ აღარ ახსენებთ იმათ, ვინც თერიონის ვარდი შეაფასა და „კადმოსში“ დაგრჩენიათ წინადადება: „არც ერთ მათგანს არ შესწევდა ძალი ჩაწვდომოდა პრობლემას“ (გვ. 277). ეს წინადადება არ ებმის ზემო სტრიქონებს და მკითხველისათვის გაუგებარი რჩება ვინ გყავთ მხედველობაში. ეს ხომ თქვენთვის მიუტევებელი ნონსენსია, ბ-ნო ზურაბ? იმ გამოხმაურებაში, რომელიც ჩემ ბლოგში დევს, არაა გადასვლები, არაა თანმიმდევრულობა აზრთა გამოთქმისას და მრუდე ქართულითაა დაწერილი ბევრი ადგილი.
ჩემ ბლოგში განთავსებულ და ასევე „კადმოსში“ გამოქვეყნებულ გამოხმაურებაში თქვენ წერთ, რომ თერიონის ვარდის მსგავსი პათოსის წიგნი ლევ შესტოვს დაუწერია. საიდან მოიტანეთ? ლევ შესტოვის რომელ ნაშრომს ადარებთ თერიონის ვარდს? დაგესახელებინათ შესტოვის ეს ნაშრომი და შეგედარებინათ კიდეც ის თერიონის ვარდისათვის.
თქვენ წერთ, რომ თერიონის ვარდს აქვს თავისი დიალექტი და საავტორო ენა, რომელსაც „ვერც ერთი პერიოდის ძველქართულთან ვერც სინტაქსურად და ვერც მორფოლოგიურად ვერ მოვუძებნიდი შეხების წერტილებს“. ამას ამბობთ ადრეულ და ასევე „კადმოსში“ გამოქვეყნებულ გამოხმაურებაში (გვ. 280). ეს მცდარი ნამსჯელია, ბ-ნო ზურაბ. აქ არსადაა დიალექტი და საავტორო ენა. ამას ამბობთ იმიტომ, რომ გამწარებთ ქართული ენის ჩემეული ცოდნა და გსურთ ეს ცოდნა გამინიორწყლოთ. მე მეცინება თქვენს ასეთ სურვილზე. ეს არის არა დიალექტი და არა საავტორო ენა, არამედ ის დავიწყებული, მწიგნობრული მაღალი ქართული, რომელიც ქართველთა უჭკუობის გამო იკარგება. ესაა პეტრიწის, შოთას, დავით გურამიშვილის და სულხან-საბას ენა. თქვენ ჯიუტად არ გსურთ ამის დანახვა და რაღაცას იგონებთ. ისე გინდათ გამოიყვანოთ, რომ გოჩა გვასალიამ თავისი ხუშტურის გამო ცალკე ენა გამოჩმახა, თავნებობს და გიჟმაჟობს. გიმეორებთ, ბ-ნო ზურაბ, ესაა სამწიგნობრო ძველი ენა, რომლის აღორძინების აუცილებლობაზე ვწერ ქართული ენის მანიფესტში და რაზეც თქვენ ყური მოიყრუეთ დიდი ხანია. ბ-ნო ზურაბ, რა გინდათ თქვათ, რომ ჩემზე უკეთ იცით ნამდვილი ქართული ენა? თუ თქვენ დაგეთანხმებათ ვინმე იმაში, რომ თერიონის ვარდში არის დიალექტი და ავტორისეული ენა, რომელიც არანაირ მიმართებაში არაა ძველ ქართულთან, მაშ როგორ იქცა ეს წიგნი „არაორდინარულ მოვლენად“, როგორც თქვენ თქვით? თუ „ქართულ ენაზე მსგავსი პათოსის წიგნი ნამდვილად არ შექმნილა“, როგორც თქვენ თქვით, მაშინ დავაყენოთ კითხვა: რამდენად შესაძლებელია, რომ საავტორო, მოგონილი ენით ქართულ ენაზე შეიქმნას ისეთი წიგნი, როგორიც აქმდე არ დაწერილა?
მივყვები „კადმოსში“ გამოსულ თქვენს გამოხმაურებას, სადაც თქვენ ებრაული სიტყვა ელი (ღმერთი) შეცდომით გაქვთ ნაბრუნები და უნდა იყოს არა „ელს“, არამედ „ელის“. ძველებრაულის მცოდნე და თორას მთარგმნელი ხართ ბ-ნო ზურაბ და ასეთი შეცდომა არ უნდა მოგდიოდეთ. მთლიანად ეს აბზაცი (278-ე გვერდის დასაწყისი), სადაც ელი ხსენდება, გაუგებრად დაწერილია. ამას მოსდევს ცუდად განხილული იიობის და სოკრატეს დიალოგი. გამოტოვებულია და გვერდავლილი ბევრი რამ თერიონის ვარდის ამ თავიდან, რისი გამოტოვება და გვერდის ავლა თქვენ არ მოგეტევებათ, ბ-ნო ზურაბ! რაღაც საკითხში ხომ მაინც უნდა დამთანხმებოდით, ბ-ნო ზურაბ. ყველაფერში მეწინააღმდეგებით და თან იმას ამბობთ, რომ თერიონის ვარდი „არაორდინარული მოვლენაა“.
დავრწმუნდი იმაში, რომ თქვენ არ წაგიკითხავთ თერიონის ვარდი. მხოლოდ ჩახედეთ მას და წაიკითხეთ მისი ერთი თავი – იიობ ყუცელის ძლევა. ისიც მხოლოდ იმიტომ, რომ თქვენ გიმუშავიათ ბიბლიის იმ ნაწილზე, რომელიც იობის წიგნად იწოდება. თუკი მხოლოდ ჩახედვამაც დაგარწმუნათ თერიონის ვარდის განსაკუთრებულობაში და ამას ამბობთ, რაღას იტყოდით მაშინ, ეს წიგნი რომ თავიდან ბოლომდე წაგეკითხათ?
ბევრჯერ გვისაუბრია და არასოდეს დაინტერესებულხართ ჩემი აზრით. ჩაძიებასა და შთაგრძნობაზე ხომ ზედმეტია რაღაცის თქმა. მხოლოდ თქვენსას მიმტკიცებთ. მაწყვეტინებთ და ისევ თქვენ ლაპარაკობთ. ჯერ არ მითქვამს ჩემი აზრი და უკვე კამათობთ. ეს არის ტიპური ქართული ქცევა და ის ტყუილად ბრალდება ბოლშევიკებს. ლიბერალიზმის გარდასვლის შემდეგაც ქართველი იგივე დარჩება.
ბ-ნო ზურაბ, აუცილებელია ვიყო პრივილეგირებული სახელისუფლო ლიბერალური წრის წარმომადგენელი, სანიმუშო კონფორმისტი, რომ ჩემი ნაშრომების საფერი სიტყვა თქვათ? თუ ეს ასეა, მაშ რაღაა ან კრიტიციზმი, ან მეცნიერული ეთოსი, ან ნონკონფორმიზმი და ის დისიდენტობა, რამაც წარმოშვა ლიბერალიზმის საუკეთესო გამოვლინებანი წარსულში? წლები გავიდა და თუ აქამდე არაფერს ამბობთ ჩემ მიერ დაყენებულ ფილოსოფიურ, ენობრივ და სხვა საკითხებზე, არც არასოდეს იტყვით.
ამ ორი-სამი წლის წინათ თქვენი საიუბილეო თარიღისათვის ვაპირებდი დამეწერა ვრცელი წერილი თქვენს ნაშრომებსა და სამეცნიერო მოღვაწეობაზე. სხვა ვერვინ დაწერდა ისე, როგორც მე დავწერდი. ვერ დავწერე ამდენი წყენისა და გაწბილების შემდეგ. გული ამიცრუვდა და ვერ დავწერე ის, რაც უკვე აბრისების სახით გამზადებული მქონდა. კოლეგიალობა და მეგობრობა ყოველთვის ინტერსუბიექტურია. თქვენში ეს ვერ დავინახე. შევარცხვინე ასეთი კოლეგიალობა! მიმიფურთხებია ასეთი მეგობრობისათვის!

თებერვალი, 2016

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s